ریتالین از افسانه تا واقعیت

ریتالین از افسانه تا واقعیت

– وقتی خانواده ها دست بچه ی بیش فعال خود را می گیرند و او را برای درمان  نزد یکی از ما روانپزشکان می آورند، متوجه می شوم که هاله ای از خرافات و سوتفاهم ها پیرامون داروهای مخصوص بیش فعالی یعنی ریتالین در ذهن آنها و نیز در افکار عمومی وجود دارد.معمولا برای بار اول مادری که از اذیتهای فرزندش به ستوه آمده است به تنهایی(و بدون حضور پدر که اساسا با مراجعه به روانپزشک و روانشناس مخالف است) و یا بنا بر خواسته ی معلم یا مشاور ِ مدرسه،فرزند خود را برای ویزیت به مطب دکتر می آورد و وقتی روانپزشک به وی می گوید که لازم است فرزند شما برای مدتی قرص ریتالین را مصرف کند، وی منقلب می شود و گریه می کند و میگوید که از عوارض این قرص می ترسد چون چیزهای بدی در مورد  آن شنیده است.مادران می گویند آنطور که شنیده اند ،این قرص از شیشه ساخته شده است…می ترسند که این قرص اعتیاد آور باشد..IMG_20160811_082019.می ترسند که مبادا قَدِّ فرزندشان با خوردنِ این قرص کوتاه بماند …و می ترسند که بخاطر این عوارض ِ احتمالی، از طرف شوهرشان  مورد شماتت قرار گیرند.این باورهای اشتباه به قدری قوی است که وقتی روانپزشک با توضیحات خود منافع و مزایای این قرص را برای آنها توضیح می دهد و سو تفاهم ها را برطرف می کند  باز هم مادری که کودک بیش فعال دارد ،از ته دل آنها را باور نمی کند و بعد از گرفتن نسخه،دارو را از داروخانه نمی گیرد یا اگر بگیرد تا ماه ها از دادن آن به فرزندش اجتناب می کند.

-اما مشکلات تحصیلی و رفتاری فرزند ِ او  همچنان ادامه پیدا می کند وکم کم آنقدر وخیم می گردد که عُذر کودک را از مدرسه می خواهند و پرونده وی را زیر بغلش گذاشته،او را اخراج می نمایند.بدین ترتیب مقاومتی که در ذهن اولیا وجود دارد مانع از بهره مند شدن فرزندشان از دارویی می گردد که بی اغراق تاثیری معجزه آسا در اصلاح رفتار و در بالا بردن قدرت یادگیری وی دارد.بهر حال با گذشت زمان و  بعد از کش و قوسهای فراوان،نه تنها مادر بلکه  پدرِ کودک ِ بیش فعال نیز که پیش ازین مخالف سرسخت درمان بود،به مصرف این قرص راضی می گردند.

-بهرحال مدتی بعد از اینکه فرزندشان ریتالین را مصرف میکند،آنها متوجه تاثیر بسیار خوب دارو و همچنین بی خطر و عارضه بودن آن می گردند و اینجاست که لبخند رضایت بر روی لبانشان نقش می بندد و از روانپزشک خود تشکر و قدردانی کرده و اذعان می دارند که شنیده های آنها صحت نداشته و ای کاش زودتر از اینها مراجعه می کردند. این شنیده ها که بیشتر خُرافه و افسانه اند تا واقعیت،اینها هستند:

افسانه های پیرامون ریتالین:

۱- ریتالین یک ماده ی مخدر همانند شیشه است.
-واقعیت: ریتالین یک داروی محرک است که ترشح دپامین و نور اپی نفرین را در مغز زیاد می کند.و منجر به افزایش تمرکز و توجه فرد مصرف کننده می گردد.این دارو توسط شرکتهای دارویی بصورت علمی و با دوز های مشخص و پس از سالها آزمایش  تولید می شود.این دارو تحت نظر دقیق پزشکان تجویز و مصرف می گردد و هیچ مناسبتی با مواد مخدر که بصورت غیرقانونی تهیه و توزیع می گردند ندارد.مگر اینکه فرد مصرف کننده سر خود و بدون نظر پزشکش تعداد زیادی از این قرص را مورد سومصرف قرار دهد که در اینصورت این دارو می تواند خطرناک و وابستگی آور گردد.
IMG_20160811_081750

۲- ریتالین دروازه اعتیاد به مواد مخدر است.
-واقعیت:خیر، چیزی که ما روانپزشکان در طول سالها تجویز این دارو تجربه کرده ایم اصلا اینگونه نیست.واقعیت این است که اگر ریتالین پس از تشخیص صحیح و بعنوان یک نسخه ی درمانی (با دوز و تعداد و ساعات و طول دوره ی مشخص)مصرف شود هیچ گونه اعتیادی در پی نخواهد داشت.از آنجاییکه خود ِما پزشکان نیز سرنوشت بیماران مان را پیگیری می کنیم  مشاهده گر این مطلب هستیم که کودکانی که زمانی مصرف کننده ی ریتالین بوده اند ،اینک بدل به نوجوان یا جوانان برومندی شده اند که کاملا سالم و عاری از آلودگی به هرگونه سومصرفی هستند.

۳- چون برای گرفتن ریتالین باید پرونده درست کنیم پس مصرف آن مشکوک است.
-واقعیت:چون این دارو از سوی برخی سودجویان در بازار آزاد  مورد خرید و فروش قرار میگیرد پس لازم است توسط وزارت بهداشت مورد نظارت کامل قرار گیرد.برای جلوگیری از سواستفاده ی دلالان دارویی این دارو فقط به کسانی که نسخه ی معتبر از یک روانپزشک ارائه می کنند   وپس از احراز هویت،تحویل داده می شود.

۴- ریتالین قد را کوتاه می کند.
-واقعیت:خیر.نه مقالات علمی  و نه مشاهده و تجربه ی ما روانپزشکان که مراجعین خود را از کودکی تا جوانی مورد ارزیابی و پیگیری قرار می دهیم هیچکدام این شایعه را تایید نمی کنند. البته مصرف ریتالین اگر قبل از وعدهای غذایی داده شود اشتها را تا حدودی کم می کند ولی تاثیر مستقیمی روی قد نخواهد داشت.
IMG_20160811_081939

۵-تشخیص بیش فعالی ساخته و پرداخته ی شرکتهای دارویی برای فروش بیشتر است.
-واقعیت:این تفکر که ناشی از تئوری توطئه است نمی تواند صحت داشته باشد چون بیش فعالی یک تشخیص و پدیده ی عینی است که در صورت عدم توجه به آن ،کودک دچار شکست در فرصتهای تحصیلی میگردد.تفاوت بین کودکان درمان نشده با کودکانی که مورد رسیدگی قرار گرفته اند کاملا واضح است.

۶-بیش فعالی فقط و فقط ناشی از نداشتن دیسیپلین و عدم تربیت صحیح والدین است.
-واقعیت:خیر .درست است که تعدادی از والدین با حمایت بیش از حد از فرزندان خود و عدم اجرای قوانین تربیتی، موجبات بی مسولیتی و لوس شدن آنها را فراهم می آورند اما ما روانپزشکان در مطبهای خود شاهدیم که حتی پدر و مادرهای بسیار اصول مند و با دیسپلین هم از نتیجه ندادن ِ روشهای تربیتی ِ خود در مقابل فرزند بیش فعالشان شاکی هستند. این مطلب گواهی برای است که اختلال بیش فعالی یک زمینه ی زیست شناختی(بیولوژیک) دارد تا زمانیکه مورد مداوا قرار نگیرد،اصول رفتاردرمانی و تربیتی ِ والدین  به تنهایی کارساز نخواهد بود.در ضمن اعمال دیسپلین سفت و سخت بدون توجه به سایر روشها،ممکن است موجب بدتر شدن اوضاع و تشدید مشکلات کودک بیش فعال گردد.همانطور که شما یک آدم فلج را به زور و تهدید نمیتوانید وادار به راه رفتن کنید،کودک بیش فعالِ درمان نشده را هم نمیتوانید بدون در نظر گرفتن اساس زیست شناختی این بیماری،تغییر دهید.بیش فعالی یک بیماری یا اختلال است که جای هیچ انکاری ندارد.
IMG_20160811_082126

۷- معلمها برای راحتی کار خودشان است که تشویق به مصرف ریتالین می کنند.
-واقعیت: خیر.اتفاقا هنوز که هنوز است برخی از معلمین ایرانی خانواده های شاگردان  خود را از آمدن نزد روانپزشک برحذر می دارند.اما آن دسته از معلمینی هم که دانش آموزان خود را ارجاع می دهند صرفا با ثبت نمرات آنها و گزارش رفتار دانش آموز مبتلا، شرایط لازم برای استنتاج و به تشخیص رسیدن روانپزشک را فراهم می آورند.یک روانپزشک حاذق با شنیدن گزارشات از دو حوزه ی خانه و مدرسه و با تیک زدن معیارهای تشخیصی به نتیجه ی قطعی میرسد و اینگونه نیست که صرفا بخاطر شنیدن شِکوه های یکطرفه از یک منبع اطلاعاتی ،به نوشتن نسخه مبادرت ورزد.واقعیت این است که اغلب معلمان زحمتکش و دلسوز هستند و در خط اولِ مواجهه با کودکان بیش فعال قرار دارند.

۸- هر کس که با خوردن ریتالین تمرکزش خوب شود در واقع بیش فعال است.
-واقعیت:خیر.چون هر کسی با خوردن این قرص تمرکز بالاتری پیدا می کند ولی این به معنای آن نیست که وی دچار بیماری یا اختلال بیش فعالی باشد.بلکه این ناشی از افزایش ترشح دپامین در مغز است که برای همه رخ خواهد داد.

۹- هرکسی که در امتحانات نمره ی پایین می آورد لازم است ریتالین مصرف کند.
-واقعیت:هرچقدر که ما از سالم بودن مصرف ریتالین در صورت تجویز صحیح در دوران مدرسه از ابتدایی تا دبیرستان صحبت می کنیم ولی به همان میزان،  نسبت به مصرف نابجا  و خودسرانه ی این قرص در بزرگسالان هشدار می دهیم.ما از بزرگسالانی که جسورانه و بی تدبیر و بطور غیرقانونی این قرص را مصرف(شما بخوانید:سومصرف) کرده بودند، تصاویر مشمئز کننده  و ناگواری را در خاطر خود بیاد داریم.بعنوان نمونه بنده در یک مورد شاهد مصرف روزانه نود (۹۰) عدد ازین قرص در فردی بودم که برای ایجاد خلاقیت و کار هنری خود را به آن وابسته کرده بود .لاغری بسیار شدید ،بیخوابی چند روزه ،لرزش تمام بدن ،حرکات غیر ارادی و تیک  در صورت،توهمات و رفتارهای نامناسب با شان و شخصیت در وی مشاهده می گردید و حریصانه بدنبال پیدا کردن این قرص و افزایش تعداد آنها بود.شرایطی که جز بستری کردنِ او، راه دیگری برای ما باقی نگذاشته بود.
۱۰-وقتی کودک به نوجوانی و بلوغ رسید باید این دارو را قطع کند.
-واقعیت:بیش فعالی یک اختلال  زیست شناختی و غیر قابل انکار   در شخص مبتلاست و صرفا با گذشت زمان نمیتوان امید داشت که کاملا برطرف گردد.هشتاد درصد کودکان دبستانی درجاتی از این اختلال را تا نوجوانی و پنجاه در صد نیز آنرا تا بزرگسالی با خود حمل می کنند.
۱۱-چون فرزند ِ من شیطنت ندارد،پس بیش فعال نیست و نیاز به ریتالین ندارد!

-واقعیت:ADHD (اختلال بیش فعالی و کمبود تمرکز) دو فُرم دارد.یک)کمبود تمرکز همراه با پرفعالیتی،ب)کمبود تمرکز به تنهایی و بدون بیش فعالی.که بطور مصطلح به هر دوی اینها بیش فعال گفته می شود و  فُرم دوم هم باید مورد مداوا واقع شود

 

۱۲-هر کسی ریتالین بخورد سرانجام  به این دارو معتاد خواهد شد؟ 

-واقعیت:خیر.هیچ یک از کسانیکه با تشخیص صحیح و زیر نظر یک متخصص درمان شده اند،به این دارو وابسته نگردیده اند.و اگر شما در جامعه شاهد اعتیادِ اقلیتی نسبت به این دارو بوده اید در صورت ریشه یابی ،به انگیزه ها و دلایل زیر خواهید رسید:
۱- مصرف خودسرانه ی ریتالین به قصدِ  لاغری و کاهش وزن.
۲-مصرف خودسرانه ی ریتالین برای شب بیداری و نخوابیدن.
۳-مصرف خودسرانه ی ریتالین به نیت گرفتن نمرات بالا در امتحانات (قابل توجه کسانی که این قرص را به نام قرص شب امتحان می شناسند.)
۴- مصرف نابجا و خود سرانه ی دارو برای لذت بردن و کسب نشئگی(euphoria).
۵-مصرف نابجای دارو برای افزایش راندمان کاری و خلاقیت.

۶- مصرف ریتالین بصورت غیر خوراکی.یعنی بصورت ِ:پودر یا تزریقی  یا استنشاقی.IMG_20160811_082217

 توصیه های ضروری: 
۱– توجه داشته باشید که تمام داروهای روانپزشکی فقط بنابر تشخیص یک روانپزشک که از مکانیسم اثر آن‌ها و از نحوهٔ تعامل نروترانسمیتر‌ها و رسپتور‌ها در سلولهای عصبی آگاهیِ کامل داشته و برآن‌ها مسلط است قابل تجویز است .مصرف خودسرانهٔ دارو‌ها آن هم فقط با کسبِ اطلاعات سَرسَری از صفحات اینترنتی و یا توصیه‌های ناقصِ دانشجویی و یا با الگو گرفتن از نسخهٔ سایر بیماران و تهیه آن‌ها از مراکز غیر مجاز خیابانی، بسیار خطرناک بوده و عواقب آن غیر قابل پیش بینی است.

۲-آگاه باشید که سود و زیان یک دارو،باید در مقایسه با یکدیگر سنجیده شود و به صِرف وجودِ یک عارضهٔ کوتاه مدت،نباید یک فرد نیازمندِ درمان را،از مصرف دارویی که می‌تواند او را به سمتِ یک زندگی سالم و پر از آرامش سوق دهد، محروم کرد.

نویسنده: دکتر پرویز علی وردی (روانپزشک).

-تلفن:۸۸۵۵۶۹۴۶،تلگرام:۰۹۳۳۷۴۳۱۹۵۵
-وبسایت:  www.parvizaliverdi.com 
-پی نوشت: کپی برداری و حذف نام نویسنده عملی غیر اخلاقی بوده و درشان یک انسان فرهیخته نیست.

26 Comments on ریتالین از افسانه تا واقعیت

  1. سلام جناب آقای دکتر
    پسری هفت ونیم ساله دارم با تشخیص ADHDکه الان یک ساله تحت درمان دارویی ،کلاس اول رو با وجود هوش خوبی که داشت تو خونه غیر حضوری درس خوند به خاطر رفتارهای پرخاشگرانه و تکانه ای که تو مدرسه داشت ،پارسال داروهای زبادی رو امتحان کرد که هیچکدوم نتونست کمکی بهش بکنه که بتونه حداقل چند ساعت در مدرسه بمونه، بشینه، ورفتار بهتری داشته باشه البته صرفا در مدرسه ،از جمله این داروها اتوموکستین و دپاکین و الانزاپین و..پسرم پارسال فقط دو هفته ریتالین مصرف کرد با دوز ۱۰ میلی البته این دوز رو فقط ۴ روز مصرف کرد بعد چهار روز چون دچار رنگ پریدگی و ریباند شد دکتر حذف کردن و داروهای جایگزین دادن که متاسفانه هیچکدوم کار ساز نبود ،دکتر رو تغییر دادم و ایشون مجددا ریتالین رو تجویز کردن الان ۱۵ روز داره مصرف میکنهبا ۱/۴شروع کرد و الان دوز ۳/۴ رو یک هفته است مصرف میکنه کمی نشستنش بهتر شده اما هنوز تاثیر خاصی در توجه و تمرکزش نمیبنم و دیگه اینکه بعد یک ونیم ساعت از مصرف قرص عصبی میشه خیلی ،به دکترش اطلاع دادم تلفنی ،میگن مصرف دارو رو تا ویزیت بعدی که ۲۰ روز دیگه است ادامه بدم آقای دکتر ممکنه که بدنش بعد این بیست روز با ریتالین سازگاری پیدا کنه اصلا ریتالین چنین دارویی هست که بدن خودش رو به مرور باهاش سازگار کنه یا نه باید از همون اول تاثیر خوبش رو بذاره ؟ در ضمن ایشون رسپریدون هم مصرف میکنه نصف یک میل شب و صبح،ممنون میشم اگه جواب سوالم رو بفرمایین من خیلی نگران کلاس دومشم که بازم تو خونه بخواد درس بخونه

    • پسر شما کیس سختیه وباید پزشک با تجربه و شجاعی که داروی ترکیبی و متعدد بده ایشونو درمان کنه
      فک نمیکنم ریتالین کارساز باشه روی بچه ی شما
      دکتر رستمی مرکز اتیه رو پیشنهاد میکنم
      خدا حافظ شما باشه

  2. سلام بر ی دونه دکترا!من چند ساله پشت کنکورم چند سال پیش ریتالین خوردم وتمرکزم عالی شد به طوری که ی قرص۱۰میخوردم راحت۴ساعت درس میخوندم ولی به شدت بدنم بی حال میشد که مجبور بودم همش هایپ بخورم،در ضمن دکتر به من فلوکستینم داده،ایا به نظر شما بخورم ریتالین یا نه،بی نهایت تشکر

  3. سلام دکتر جان، متخصص اعصاب و روان برام ریتالین نوشته، امروز نصف ده میل باید میخوردم، ساعت نزدیک ده صبح خوردمش و بعد نزدیک نیم ساعت حالن تهوع و سرگیجه عجیبی گرفتم، طوری که مجبور شدم دو ساعت دراز بکشم ، کم کم رفع شد، اما من تغییرات زیادی روی تمرکزم و انرژی ندیدم که هیچ فوق العاده بیحالم کرد، یعنی باز فردا صبح این حالت بهم دست میده، دکتر مثلا برای تمرکز من اینو نوشته چون شدیدا بی حواسم و از بچگی بیش فعال بودم، اما این که همش ضرره، تازه بماند با چه پرونده سازی و بیا و برو و تایید گرفتنی بهم دادن دارو رو، یعنی فعلا تو این سه روز که پنج میله اثری نداره؟ بعدا دوزم بشه ده درست میشه؟ یا کلا با این علائم یعنی بهم نمیسازه؟
    من شهر کوچیکی هستم و دکترم تهرانه ممنون میشم راهنماییم کنید

  4. با سلام خدمت آقای دکتر پسر هشت ساله ای دارم با تشخیص ADHDشش ماه ریتالین میخوره اما نهایتا یکی دو ساعت روش تاثیر میزاشت اونم نه خیلی دکتر براش این دفعه ماتوراید ۳۶ میلی نوشته خواستم ببینم تاثیر این دارو و عوارضش مثل ریتالینه اصلا چه فرقی با ریتالین داره مثل اون بچه رو عصبی میکنه به دنیا ممنون میشم اگه راهنماییم کنید

  5. سلام اقای دکتر
    بنده مبتلا به اسکیزوفرنی هستم
    میخواستم بدونم داروی جدیدی برای درمان بیماری من کشف شده؟
    نظرتون درباره قرص کاریپرازین چیه ؟ایا تو ایران هست؟
    من داروی اریپی پرازول و ریسپریدون رو امتحان کردم جواب نداد هیچ کدومش

    • نه اون دارو رو من ندیدم تو ایران…ممکنه البته کسی وارد کرده باشه باید تحقیق کنید،اینجا کلوزاپین تجویز میشه ولی عوارضش بالاتره…..به پزشکانی که در بیمارستانهای آموزشی مثل دانشگاه تهران یا شهید بهشتی هستند و در زمینه اسکیزوفرنی به روزترن مراجعه کنید(مثل دکتر آخوند زاده در بیمارستان روزبه تهران یا دکتر نقوی)

  6. سلام خدمت دکتر گرامی و خسته نباشید،بنده ٣٠ سال دارم
    من برای یه آزمون دارم اماده میشم که تابستون برگزار خواهد شد،با کلی تحقیق از طریق اشنایان قرص رو خریداری کردم،یک هفته هست که با دوز ١٠ میلیگرم در روز (۵میل صبح،۵ میل عصر )استفاده میکنم،شرایط ام فعلا خیلی خوبه،مسلما حالت ام مثل همیشه عادی نیست سرم سنگین تر شده،ولی ساعت مطالعه ام افزایش پیدا کرده و قدرت تحلیل ام بالا رفته،من خیلی راضی هستم،آیا شما ادامه استفاده از دارو رو برام صلاح میدونین؟

  7. سلام اقای دکتر پسرمن از پارسال که پیش دبستانی میرفت شیطنتاش شروع شدمن پیش مشاوربردم گفتن پیش فعال نیست وگفت احتیاجی به دارونیست چون شش سالش کامل نشده بود خودمم ترس داروداشتم تااینکه امسال رفت کلاس اول ویکماه بعداز مدرسه فهمیدم شیطنتاش شروع شده تمرکز نداره دکتر ریتالین داد ازدوز پایین تاروزی دوتا باشبها نصف ریسپریدون که اون نصف کل روز بچم کسل بود وهمش خواب اونوحذف کردیم وفقط روزی دوتاریتالین رفتاراش خوبه ولی به شدت عصبی وپرخاشگرشده وبعضی وقتاموقع درس انگار هنگ میکنه قفل میشه ازین ماه دکترش گفت ریتالین بایک چهارم ریسپریدون که مااصلا ریتالین پیدانکردیم ریبوفن یه هفته میدم ولی تاثیرش خیلی کم والان ماتوراید ۱۸ گرفتیم هنوز ندادیم ولی شنیدم تاثیرش همون لحظه نیست طولانی مدت میترسم بدم تومدرسه شلوغ کنه یااصلا براش خطرناک باشه دکتر گفته هفته اول نصف بعدا یکی کامل زیاد نیستش..میشه کمکم کنین خیلی خیلی ناراحتم ودرگیرم

  8. سلام دکترمن۲۲سال سن دارم وقتی درس میخونم اصلاتمرکزندارم جوری که یک ساعت طول میکشه تایک صحفه روبخونم تازه یادگیری عملیم هم خیلی ضعیفه بنظرشما من خصوصیات بیش فعالی رودارم واحتیاج به مصرف این قرص دارم واگه برم پیش روانپزشک برام تجویزمیکنه

  9. سلام خسته نباشید من پسر ۱۹ ساله ای هستم پارسال برا کنکورم ریتالین میخوردم که اواخر مصرفم ۳_۴ تا میخوردم (اوایل مصرفم صبح نصفی ظهرم نصفی)
    تا اینکه ناگهانی خونوادم مصرف ریتالینو قطع کردن.
    امروز دوباره برای کنکورم و تمرکز رفتم پیش روانپزشک ایشون ماتوراید۱۸ تجویز کرد . بنظر شما چجور قرصیه هتر از ریتالین یا نه ؟ در کل قرص خوبی هست؟؟
    ۹۶/۱۲/۲۲

    • همونه ولی طولانی اثر
      باید صبر کنیم ببینیم تاثیراتش چیه
      چون هنوز در تعداد زیاد مصرف نشده تا بتونیم نتیجه گیری کلی کنیم

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*